Kwalifikacja dokumentacji
Kwalifikacja dokumentacji
Aby uniknąć dowolności przy pracy nad dokumentami pod względem ich przydatności dla różnych celów (urzędowych, naukowych itp.) należy przyjąć pewne kryteria oceny. Przy wartościowaniu dokumentacji należy brać pod uwagę względy praktyczne czyli przydatność dla poszczególnych obywateli, kraju, instytucji państwowych, oraz wartość informacyjną dla badań naukowych. O kryteriach decydują cechy dokumentów takie jak:
- pochodzenie – zależy od wytwórcy dokumentu, jego miejsca w hierarchii struktur zarządzania, przedmiot, charakter i zakres jego działalności,
- treść i stopień koncentracji informacji – dotyczy zagadnienia dokumentacji, tego czy ma charakter jednostkowy, czy są to ważne lub mniej istotne informacje, o charakterze zbiorczym, oraz jakie znaczenie posiada dla dokumentowania dziejów politycznych, społecznych, gospodarczych, kulturalnych całego kraju, regionu czy innej jednostki/instytucji,
- cechy zewnętrzne – czy jest to uwierzytelniona kopia, oryginał oraz czy będzie można go wykorzystać np. w celach urzędowych,
- sposób wykonania – bardziej wartościowe będą dokumenty sporządzone przez osoby ważne w życiu społecznym, ale także przy zastosowaniu unikalnych technik itp.,
- stan zachowania – ważnym kryterium będzie czy dokument jest kompletny, czy też stanowi jedynie część większej całości, a także na ile jego stan techniczny pozwala na korzystanie i użytkowanie.
Jako materiał archiwalny powinna być kwalifikowana tylko drobna część dokumentacji nie przekraczająca najczęściej 20%. Równocześnie wybrana część powinna odzwierciedlać wszystkie ważne wydarzenia i zmiany w kraju, regionie, województwie, powiecie, gminie, zakładzie pracy. Zawierać niezbędne informacje wykorzystywane dla ważnych celów urzędowych lub osobistych przez obywateli, organy i instytucje administracji rządowej i samorządowej, nawet jeżeli powstały w odległej przeszłości. Powinna dokumentować w sposób syntetyczny zasady organizacji i funkcjonowania ich aktotwórców.
Selekcja dokumentacji powinna przebiegać dwustopniowo, na pierwszym etapie wybieramy aktotwórców, których spuścizna będzie przechowywana wieczyście oraz tych, których dokumentacja będzie przechowywana czasowo a potem zniszczona w całości. Na etapie drugim selekcjonujemy dokumenty na te o wartości historycznej, przeznaczone do wieczystego przechowywania oraz przydatne tylko czasowo.